4 món ngon làm từ cốm, gói trọn hương vị mùa thu Hà Nội

Nhắc đến mùa thu Hà Nội, người ta thường nhớ đến những con phố dịu nắng, mùi hoa sữa thoảng trong gió và đặc biệt là hương cốm mới. Thức quà làm từ lúa non ấy vốn đã đủ tinh tế khi thưởng thức nguyên bản, nhưng qua bàn tay khéo léo của người Hà thành lại trở thành nguyên liệu cho nhiều món ăn hấp dẫn.

Trong số đó, có những món mang vị ngọt thanh, có món đậm đà dùng trong bữa cơm, có món lại dung dị đến mức chỉ cần một miếng chuối chấm cốm cũng đủ gợi cả mùa thu.

Xôi cốm - thức quà xanh trong của mùa thu

Xôi cốm có lẽ là một trong những món dễ khiến người ta liên tưởng nhất đến mùa thu Hà Nội. Vẫn là những hạt cốm xanh mềm dẻo, nhưng khi kết hợp cùng đậu xanh, hạt sen và dừa nạo, món ăn trở nên đầy đặn hơn mà vẫn giữ được nét thanh tao vốn có.

Để có một đĩa xôi cốm ngon, cốm thường được lựa chọn ở độ vừa phải, hạt chắc, dẻo nhưng không quá mềm. Cốm sau đó được làm chín vừa tới để giữ màu xanh và hương thơm đặc trưng. Đậu xanh hấp chín, giã hoặc nghiền mịn; hạt sen luộc mềm rồi xào nhẹ với đường; dừa nạo cũng được chế biến riêng để tạo độ béo và mùi thơm.

Khi tất cả nguyên liệu được trộn cùng nhau, vị dẻo thơm của cốm hòa với cái bùi của đậu xanh, vị thanh của hạt sen và chút béo ngậy từ dừa. Mỗi nguyên liệu một sắc thái nhưng không lấn át nhau.

Ngày trước, xôi cốm còn được gói trong lá sen. Hương sen dịu nhẹ thấm vào từng hạt xôi, quyện cùng mùi lúa non, tạo nên một thức quà vừa đẹp mắt vừa đậm chất Hà thành.

Cốm xào - dẻo thơm, ngọt ngào bên chén trà

Nếu xôi cốm mang vẻ thanh nhã thì cốm xào lại có vị đậm đà hơn. Đây là món quà chiều quen thuộc, thường được thưởng thức cùng trà, đặc biệt hợp với những ngày tiết trời bắt đầu se lạnh.

Cốm xào ngon trước hết phải bắt đầu từ nguyên liệu phù hợp. Cốm bánh tẻ, hạt dày, dẻo và có màu xanh sẫm thường được lựa chọn để khi xào vẫn giữ được độ kết dính mà không bị nát. Trước khi chế biến, cốm có thể được ủ trong lá sen hoặc khăn ẩm để hạt mềm đều.

Đường được hòa tan với nước hoặc nước dừa, sau đó cho cốm vào đảo nhẹ tay. Khi những hạt cốm bắt đầu quyện vào nhau, món ăn dần chuyển sang trạng thái dẻo mềm, bóng mượt. Có nơi thêm một chút mỡ gà, nước cốt dừa hoặc dừa nạo để tăng độ thơm béo.

Cốm xào đạt độ ngon khi vừa đủ dẻo nhưng không nhão, có vị ngọt vừa phải để hương cốm vẫn nổi bật. Khi ăn, từng miếng cốm mềm quyện với dừa béo thơm, nhâm nhi cùng chén trà nóng tạo nên một cách thưởng thức rất riêng của người Hà Nội.

Chả cốm - từ thức quà mùa thu thành món ăn trong bữa cơm

Không chỉ xuất hiện trong những món quà ngọt, cốm còn có thể kết hợp với thịt để tạo thành chả cốm – món ăn mang hương vị đậm đà hơn.

Cốm được trộn cùng thịt xay, giò sống, mỡ phần và một số gia vị rồi nặn thành những miếng tròn hoặc dẹt. Miếng chả thường được hấp trước khi đem chiên, nhờ đó phần nhân giữ được độ mềm, còn lớp bên ngoài khi gặp dầu nóng chuyển sang màu vàng đẹp mắt.

Điểm thú vị của chả cốm nằm ở sự tương phản trong kết cấu. Bên ngoài có độ vàng giòn, bên trong mềm và dẻo; thịt mang vị ngọt đậm đà trong khi những hạt cốm đem đến mùi thơm của lúa non.

Chả cốm có thể ăn cùng cơm nóng, bánh mì hoặc bún. Khi trời Hà Nội chuyển lạnh, một đĩa chả cốm vừa rán xong, còn nóng hổi, thơm mùi thịt và cốm cũng đủ khiến bữa ăn gia đình trở nên hấp dẫn hơn.

Chè cốm - vị ngọt thanh trong một bát chè xanh

Nếu muốn tìm một món giữ được vẻ nhẹ nhàng, thanh tao của cốm thì chè cốm là lựa chọn khó bỏ qua. Không cầu kỳ về nguyên liệu, món chè thường gây ấn tượng bởi màu xanh dịu mắt, độ sánh vừa phải cùng mùi thơm đặc trưng của cốm.

Cốm được cho vào phần nước chè đã nấu cùng đường phèn và bột sắn dây, có thể kết hợp với nước dừa để tạo vị béo nhẹ. Điều quan trọng là cốm cần được cho vào đúng thời điểm để hạt vừa mềm, vẫn giữ được hình dáng và hương thơm thay vì bị nát.

Một bát chè cốm ngon không cần quá nhiều thành phần. Vị ngọt thanh của đường phèn, chút sánh mượt của bột sắn dây và hương lúa non hòa quyện tạo nên món tráng miệng nhẹ nhàng. Một số cách chế biến còn kết hợp hương hoa bưởi, càng làm nổi bật nét đặc trưng của món chè mùa thu.

Ăn chè cốm khi để nguội hoặc làm mát, người thưởng thức có thể cảm nhận rõ hơn vị thơm dịu của cốm. Không quá ngọt, không cầu kỳ, món chè giống như một cách lưu giữ mùa thu trong chiếc bát nhỏ.

Hương cốm lưu giữ một mùa thu Hà Nội

Cốm vốn là thức quà đặc trưng của mùa thu, nhưng điều làm nó trở nên đặc biệt hơn nằm ở khả năng biến hóa trong ẩm thực Hà Nội. Từ một nắm cốm xanh, người ta có thể làm nên món xôi dẻo thơm, đĩa cốm xào ngọt béo, miếng chả cốm đậm đà hay bát chè thanh mát.

Mỗi món một cách chế biến, một sắc thái riêng nhưng đều giữ lại dấu ấn của nguyên liệu ban đầu: hương lúa non dịu dàng, vị dẻo bùi và màu xanh đặc trưng.

Bởi thế, thưởng thức các món ngon từ cốm cũng là một cách cảm nhận mùa thu Hà Nội. Không cần những món ăn quá cầu kỳ, đôi khi chỉ một đĩa xôi cốm, miếng chả cốm nóng hay bát chè xanh dịu vị cũng đủ để người ta nhận ra mùa đã về.