Mùa thu Hà Nội không thể thiếu mùi hương của quả thị
Có những dấu hiệu rất riêng để nhận ra Hà Nội đã vào thu: hoa sữa bắt đầu nở, cốm xanh xuất hiện trên phố và những rổ thị vàng ươm được bày bán ở các góc chợ. Quả thị không phải loại trái cây mới, càng không phải đặc sản hiếm, nhưng cứ đến khoảng tháng 7-9 âm lịch, người Hà Nội lại háo hức tìm mua vài quả mang về nhà.
Điều khiến thị trở nên đặc biệt không nằm ở vị ngọt hay hình thức cầu kỳ, mà chính là mùi thơm rất riêng. Hương thơm nồng nàn nhưng dịu nhẹ, chỉ cần đặt vài quả trong phòng cũng đủ lan tỏa khắp không gian. Vì thế, nhiều người mua thị không phải để ăn mà để ngửi, để bày trên bàn trà, bàn thờ hay đơn giản là lưu giữ hương vị mùa thu trong ngôi nhà của mình.
Đối với nhiều người Hà Nội, quả thị giống như một "lọ nước hoa của mùa thu". Hương thơm ấy gợi nhớ những khu vườn quê, những buổi theo mẹ đi chợ hay mâm cỗ Trung thu năm nào.
Từ quả quê trong vườn thành đặc sản phố thị
Ngày trước, cây thị xuất hiện khá nhiều ở các vùng quê Bắc Bộ. Đến mùa, quả chín vàng rụng đầy gốc, trẻ con nhặt về đựng trong những chiếc giỏ tre nhỏ để chơi hoặc mang theo bên mình vì thơm rất lâu.
Thế nhưng ngày nay, cây thị ngày càng ít, mùa quả lại ngắn nên loại quả từng bị xem là bình dị bỗng trở nên có giá. Những ngày đầu mùa, thị được bán lên tới 180.000 - 200.000 đồng/kg. Nhiều nơi còn bán lẻ từ 5.000 - 10.000 đồng mỗi quả, tùy kích thước và chủng loại.
Theo các tiểu thương, thị sáp - loại quả nhỏ, dẹt, màu vàng đậm và thơm nhất - luôn được khách tìm mua nhiều nhất. Tuy giá cao hơn nhiều loại trái cây khác, thị vẫn thường "cháy hàng" vào dịp Rằm hay đầu tháng vì nhiều người mua để thắp hương và trang trí trong nhà.
Loại quả "phủ sóng" mạng xã hội mùa thu năm nay
Nếu trước đây nhắc đến mùa thu Hà Nội là nhắc đến cốm, hoa sen hay lá vàng, thì năm nay quả thị lại bất ngờ xuất hiện dày đặc trong những bộ ảnh mùa thu của giới trẻ.
Màu vàng óng, hình dáng tròn xinh và nét mộc mạc khiến quả thị trở thành một đạo cụ rất "ăn ảnh". Chỉ cần đặt vài quả bên ly cà phê, đĩa cốm xào hay một bó sen cuối mùa là đã tạo nên khung hình đậm chất Hà Nội.
Những quả thị xuất hiện trên nhiều bức ảnh check-in với mùa thu Hà Nội Ảnh: Trương Thanh Hà.
Nhiều bạn trẻ chia sẻ rằng họ mua thị chỉ để chụp ảnh rồi mang về đặt trong phòng. Không ít quán cà phê ở phố cổ cũng tận dụng những rổ thị vàng làm điểm nhấn trang trí, giúp không gian mang đậm không khí đầu thu.
Điều thú vị là quả thị không hề "mới". Chỉ là sau nhiều năm bị lãng quên, người trẻ bỗng nhìn lại một thức quả rất cũ bằng một góc nhìn mới - như một biểu tượng của sự hoài niệm và bình yên.
Mùi hương đánh thức cả một miền ký ức
Quả thị gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người Việt qua câu chuyện Tấm Cám với hình ảnh "thị thơm giấu người con gái hiền". Có lẽ vì thế mà mỗi khi ngửi thấy mùi thị, nhiều người lại nhớ đến tuổi thơ, nhớ những ngày rong chơi dưới gốc cây thị trong sân nhà.
Với người Hà Nội lớn tuổi, mua vài quả thị đầu mùa gần như đã trở thành một thói quen. Có người đặt lên ban thờ, có người để trên bàn khách, có người cất trong giỏ mây nhỏ treo bên cửa sổ để căn phòng luôn phảng phất hương thơm.
Ảnh: Sơn Harry
Không ít gia đình còn giữ thói quen bày thị trên mâm cỗ Trung thu cùng hồng, bưởi, cốm và bánh nướng, bánh dẻo. Quả thị vì thế không chỉ là trái cây theo mùa mà còn là một phần ký ức văn hóa của mùa đoàn viên.
Ăn ít, ngửi nhiều nhưng ai cũng muốn mua vài quả
Khác với nhiều loại trái cây mùa thu, thị không phải món ăn được thưởng thức nhiều. Thịt quả chín mềm, vị ngọt thanh pha chút chát nhẹ nên không phải ai cũng thích. Giá trị lớn nhất của quả thị lại nằm ở hương thơm tự nhiên rất bền.
Chỉ vài quả đặt trong chiếc đĩa sứ hoặc giỏ tre nhỏ cũng có thể thơm suốt nhiều ngày. Chính vì vậy, nhiều người chỉ mua 3-5 quả mỗi lần, vừa đủ để căn phòng ngập hương thu.
Tiểu thương cho biết khách mua thị chủ yếu là người trung niên và lớn tuổi, nhưng vài năm gần đây lượng khách trẻ tăng lên đáng kể nhờ xu hướng chụp ảnh và trang trí theo phong cách hoài cổ.
Một thức quả chỉ ghé Hà Nội trong vài tuần ngắn ngủi
Điều khiến quả thị trở nên đáng nhớ chính là mùa rất ngắn. Chỉ trong vài tuần cuối hè, đầu thu, những gánh hàng rong mới xuất hiện với những rổ thị vàng óng trên các con phố Hà Nội. Khi mùa qua đi, hương thơm ấy cũng nhanh chóng biến mất, nhường chỗ cho những thức quà khác của tiết trời cuối thu.
Có lẽ vì sự ngắn ngủi ấy mà quả thị luôn mang đến cảm giác tiếc nuối. Giữa nhịp sống hiện đại với đủ loại trái cây nhập khẩu, một thức quả quê mùa vẫn có thể khiến người Hà Nội dừng chân, nâng niu từng quả nhỏ vàng ươm và mang về chỉ để ngửi hương thơm.
Mùa thu Hà Nội có rất nhiều đặc sản, nhưng quả thị vẫn giữ một vị trí rất riêng. Không ồn ào như cốm, không rực rỡ như hồng chín, quả thị lặng lẽ xuất hiện trên những gánh hàng rong, mang theo mùi hương của ký ức, của quê nhà và của một Hà Nội dịu dàng mỗi độ heo may về.
