Mỗi mùa Vu Lan, bên cạnh những nghi thức tưởng nhớ và tri ân đấng sinh thành, những bữa cơm chay cũng dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều người. Nếu trước đây ăn chay thường được nhắc đến như một thực hành gắn với tín ngưỡng và đời sống Phật giáo, ngày nay lựa chọn này đang mang thêm nhiều sắc thái mới.
Có người tìm đến một bữa chay để dành cho mình một khoảng lặng giữa nhịp sống bận rộn. Có người muốn thay đổi khẩu vị, quan tâm hơn đến sức khỏe. Với một bộ phận người trẻ, ăn chay đơn giản là cách dành một ngày sống chậm lại, nghĩ nhiều hơn về gia đình và trân trọng những điều đang có.
Ăn chay đang trở thành xu hướng được nhiều người trẻ ủng hộ. Ảnh: Dương Yến Nhi
Trong quan niệm Phật giáo và truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, ăn chay thường được xem là một cách để tích đức, cầu bình an, sức khỏe cho cha mẹ và hồi hướng công đức cho ông bà, tổ tiên. Việc hạn chế sát sinh cũng gắn với tinh thần nuôi dưỡng lòng từ bi, hướng con người đến sự nhẹ nhàng, thiện lành và giảm bớt những sân si trong đời sống.
Ăn chay mang đến những lựa chọn thanh đạm nhưng không đơn điệu. Ảnh: Dương Yến Nhi
Bên cạnh yếu tố tinh thần, sức khỏe cũng trở thành một lý do khiến ăn chay ngày càng được quan tâm. Rau củ, nấm, các loại đậu, hạt và nguyên liệu có nguồn gốc thực vật được sử dụng đa dạng hơn, mang đến những lựa chọn thanh đạm nhưng không đơn điệu. Đặc biệt, với người trẻ, ăn chay không nhất thiết đồng nghĩa với việc phải thay đổi hoàn toàn chế độ ăn. Có người ăn chay trường, có người chọn một vài ngày trong tháng, hoặc đơn giản là dùng những bữa cơm chay vào các dịp đặc biệt như mùa Vu Lan.
Bên cạnh yếu tố tinh thần, sức khỏe cũng trở thành một lý do khiến ăn chay ngày càng được quan tâm. Ảnh: Dương Yến Nhi
Cùng với nhu cầu thay đổi, diện mạo của ẩm thực chay cũng đang chuyển mình. Từ những mâm cơm giản dị, món chay ngày nay xuất hiện trong những không gian được đầu tư về kiến trúc, cách phục vụ và trải nghiệm thưởng thức, thậm chí bước vào cả phân khúc fine dining.
Một trong những địa chỉ ăn chay được nhiều ngươi yêu thích tại Hà Nội là Cồ Đàm. Tại đây, ngay từ không gian, thực khách đã có thể cảm nhận một nhịp điệu khác biệt. Những mảng gạch đất nung, mặt nước, chi tiết kiến trúc mang cảm hứng Champa cùng hình ảnh Phật giáo tạo nên một không gian yên tĩnh, phù hợp với tinh thần của một bữa ăn chay.
Nguồn: Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội
Đại diện nhà hàng chia sẻ, ngay từ khi hình thành, Cồ Đàm không chỉ hướng tới việc tạo ra một nhà hàng chay mà còn mong muốn xây dựng một không gian mang hơi thở và văn hóa Việt. Những chất liệu truyền thống được sử dụng để kể lại câu chuyện về các giá trị đã tồn tại lâu đời trên mảnh đất này. Với cách tiếp cận ấy, văn hóa không chỉ nằm trong bảo tàng hay di tích mà có thể hiện diện ngay trong một trải nghiệm rất đời thường: một bữa ăn.
Nếu không gian là lớp đầu tiên tạo nên sự tĩnh tại, món ăn lại là cách câu chuyện ấy tiếp tục được kể. Rau củ theo mùa, nấm, đậu và các loại hạt trở thành nguyên liệu trung tâm, được chế biến bằng những kỹ thuật hiện đại và trình bày tinh tế hơn.
Một trong những món ăn tiêu biểu là An Ngọc Thân Tâm, được chế biến từ các nguyên liệu như hắc kỳ tử, sâm Ngọc Linh và táo đỏ, mang ý niệm về sự nuôi dưỡng thân tâm và gửi gắm lời chúc bình an đến thực khách. Hay món súp Thụ Đàm kết hợp vị thanh, chua nhẹ của táo xanh cùng hương thơm đặc trưng của nấm truffle, tạo nên một trải nghiệm nhẹ nhàng nhưng vẫn có chiều sâu.
Tinh thần làm mới món chay còn được thể hiện qua những món ăn lấy cảm hứng từ ẩm thực Việt. Với phở, đầu bếp lựa chọn rau củ và nấm để tạo nên phần nước dùng, từ đó diễn giải lại một món ăn quen thuộc theo triết lý thuần thực vật. Nem nấm Tọa Thiền cũng bắt đầu từ món nem vốn quen thuộc trong mâm cỗ truyền thống, sau đó được biến tấu với nấm truffle để tạo thêm tầng hương vị mới.
Điều đáng chú ý là sự hiện đại hóa này không nhằm tách món chay khỏi bản sắc Việt. Ngược lại, câu chuyện được bắt đầu từ những nguyên liệu, hương vị và món ăn quen thuộc, sau đó được diễn giải bằng một góc nhìn đương đại. Vì vậy, thực khách có thể bắt gặp những món ăn vừa mới mẻ vừa gợi cảm giác thân thuộc.
Theo đại diện Cồ Đàm, điều nhà hàng hướng tới sau mỗi bữa ăn không chỉ là cảm giác ngon miệng mà còn là sự vui vẻ, bình an và khoảng thời gian trọn vẹn bên những người thân. Một bữa chay vì thế có thể trở thành điểm khởi đầu cho những cuộc trò chuyện, cho sự hiện diện đầy đủ hơn của các thành viên trong gia đình.
Đặc biệt trong mùa Vu Lan, lượng thực khách tìm đến những không gian ẩm thực chay cũng trở nên đông hơn. Bởi đây là thời điểm nhiều người muốn sống chậm lại, hướng về gia đình và bày tỏ lòng biết ơn đối với cha mẹ. Một bữa ăn sum vầy, trong ý nghĩa ấy, không chỉ đơn thuần là thưởng thức món ăn mà còn là dịp để các thành viên ngồi lại bên nhau.
Xu hướng ăn chay mùa Vu Lan vì thế phản ánh một nhu cầu rất giản dị phía sau sự đa dạng của món ăn và mô hình nhà hàng: nhu cầu được trở về với gia đình, với cha mẹ và với những giá trị đôi khi dễ bị bỏ quên trong cuộc sống quá nhanh.
Có lẽ một bữa chay trong mùa Vu Lan không nhất thiết phải bắt đầu bằng câu hỏi món ăn ngon đến đâu, cầu kỳ thế nào. Đôi khi, câu hỏi quan trọng hơn là hôm nay mình dùng bữa với tâm thế nào, bên cạnh ai và mình đã dành bao nhiêu sự hiện diện cho những người thân yêu.
Bởi nếu Vu Lan là dịp nhắc mỗi người về chữ hiếu, thì một bữa cơm chay cũng có thể trở thành một cách rất đời thường để thực hành lòng biết ơn. Hình thức ăn chay có thể thay đổi, nguyên liệu và cách chế biến ngày càng phong phú, nhưng những giá trị phía sau vẫn là sự hiếu kính, lòng từ bi và mong muốn sống nhẹ nhàng hơn.
Và có lẽ nét đẹp của ẩm thực chay không nằm ở việc món ăn phải cầu kỳ đến đâu, mà ở điều còn lại sau khi bữa ăn kết thúc: người ta có thể sống chậm hơn một chút, nói với nhau nhiều hơn một chút và trân trọng hơn những điều vốn vẫn hiện diện trong cuộc sống mỗi ngày.
