Giòn rụm nem tôm củ ấu: Vị ngon sáng tạo của ẩm thực Hà thành, dấu ấn tài hoa của người Tràng An

Không chỉ là biến tấu sáng tạo từ nem truyền thống, món ăn còn cho thấy sự khéo léo, tinh tế của người Hà Thành trong cách làm mới những nguyên liệu dân dã để tạo nên một thức quà vừa ngon miệng, vừa đậm bản sắc văn hóa ẩm thực đất kinh kỳ.

Ẩm thực Thăng Long - Hà Nội từ lâu không chỉ nổi tiếng bởi sự thanh nhã trong hương vị mà còn bởi khả năng tiếp biến đầy tinh tế. Từ những món ăn quen thuộc trong bữa cơm gia đình, người Hà Nội đã khéo léo sáng tạo nên nhiều biến tấu mới mẻ nhưng vẫn giữ được hồn cốt truyền thống. Nem tôm củ ấu chính là một minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa ấy. Vẫn là lớp bánh đa nem giòn rụm, vẫn là phần nhân đậm đà quen thuộc, nhưng cách tạo hình độc đáo cùng sự kết hợp nguyên liệu khéo léo đã khiến món ăn trở thành một điểm nhấn thú vị trong bức tranh ẩm thực Hà thành.

Từ tạo hình "gợi nhớ" đến thức quà thanh tao của làng quê Bắc Bộ

Nem tôm củ ấu ngay từ cái tên đã khơi gợi bao niềm tò mò cho thực khách. Nhiều người lần đầu nghe qua thường nghĩ ngay đến loại củ có hình dáng sừng trâu xù xì, đen đúa thường bày bán nơi chợ quê.

Sự thú vị của món ăn này nằm ở chỗ, tên gọi độc đáo ấy xuất phát từ chính hình dạng tam giác lạ mắt của những chiếc nem, khiến người ta liên tưởng đến hình thù đặc trưng của củ ấu - loại củ dân dã gắn liền với tuổi thơ và làng quê miền Bắc.

Sự sáng tạo trong ẩm thực Hà Nội đôi khi không nằm ở những điều cao siêu, mà bắt nguồn từ những hình ảnh mộc mạc, đậm chất văn hóa đời sống như thế. Chiếc nem hình tam giác nhỏ nhắn, xinh xắn xuất hiện trên bàn tiệc giống như một tác phẩm nghệ thuật sắp đặt, vừa kích thích thị giác, vừa gợi nhớ đến một miền ký ức đồng quê yên bình.

Mặc dù hoàn toàn không chứa củ ấu trong phần nhân mà chỉ mượn hình dáng tam giác đặc trưng để gọi tên, món ăn vẫn khơi gợi một sợi dây liên kết vô cùng tinh tế với văn hóa ẩm thực truyền thống.

Trong tâm thức của người Việt, củ ấu vốn là thức quà dân dã, tuy có vẻ ngoài xù xì, đen đúa nhưng ẩn chứa giá trị dinh dưỡng to lớn cùng những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe. Đông y từ lâu đã ví loại quả dưới nước này như một vị thuốc quý, giúp thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ hệ tiêu hóa, cải thiện chứng khó tiêu hay viêm loét dạ dày, đồng thời mang lại giấc ngủ ngon và sâu hơn cho người thưởng thức.

Việc người đầu bếp Hà thành khéo léo tạo hình chiếc nem mô phỏng theo củ ấu không chỉ là một đỉnh cao về tư duy thẩm mỹ, mà còn gửi gắm vào đó chiều sâu văn hóa của người Tràng An. Họ mượn hình ảnh một loại củ quả gắn liền với bài thuốc gia đình, với sự mộc mạc của làng quê Bắc Bộ để thổi hồn vào món ăn, khiến thực khách khi ngắm nhìn đĩa nem vàng ruộm không chỉ kích thích vị giác mà còn cảm nhận được sự ấm áp, an lành và bổ dưỡng ngay từ trong tâm tưởng. Sự sáng tạo này đã nâng tầm một món ăn quen thuộc trở thành một tác phẩm nghệ thuật đầy tính gợi hình và đậm đà bản sắc.

Nghệ thuật gói chiên kỳ công và hương vị đánh thức mọi giác quan

Để làm nên một đĩa nem tôm củ ấu chuẩn vị, người đầu bếp phải cực kỳ tỉ mỉ ngay từ khâu lựa chọn và sơ chế nguyên liệu. Theo chia sẻ của đầu bếp Vũ Đức Chung (nhà hàng Chợ Quê), tôm được chọn phải là tôm sống, tươi rói, thịt sáng màu để đảm bảo chất lượng ngon nhất. 

Tôm sau khi mang về được sơ chế sạch sẽ, loại bỏ đường chỉ lưng, bóc vỏ và bỏ đầu nhưng phải giữ nguyên vẹn phần thân. Phần nhân nem - linh hồn của món ăn - là sự hội tụ hài hòa giữa thịt nạc vai xay mềm có độ béo vừa phải, cà rốt và củ đậu thái nhỏ tạo vị ngọt thanh tự nhiên. Không thể thiếu bộ ba quen thuộc của nem truyền thống là miến, mộc nhĩ và nấm hương để tạo độ dai giòn, thơm nức mũi, kết hợp cùng hành tây, hành lá, rau mùi và lòng đỏ trứng gà giúp kết dính các nguyên liệu.

Công đoạn gói nem chính là bước thử thách độ khéo léo và hoa tay của người nấu. Kỹ thuật cuốn nem hình tam giác phức tạp hơn nem cuốn tròn truyền thống rất nhiều, đòi hỏi người làm phải đều tay để nem không bị rách, nhân không bị trào ra ngoài và tránh ngấm dầu khi chiên.

Muốn nem đạt được độ hoàn hảo "giòn lâu, ráo mỡ", đầu bếp phải áp dụng tuyệt kỹ chiên hai lần lửa. Lần đầu, nem được thả vào chảo ngập dầu, chiên ở lửa vừa cho chín tới rồi vớt ra để ráo. Đến khi chuẩn bị thưởng thức, nem mới được đem chiên lần thứ hai ở lửa lớn để lớp vỏ bánh đa mỏng tang chuyển sang màu vàng ươm, giòn rụm và tỏa hương thơm nức, sau đó đặt vào giấy thấm dầu để giữ độ giòn tan được lâu hơn.

Khi đĩa nem tôm củ ấu nóng hổi được dọn ra bàn, ăn kèm với một ít bún rối, rau sống tươi mát và chấm cùng chén nước mắm chua ngọt pha tỏi ớt, đó là lúc mọi giác quan của thực khách được đánh thức. Anh Trần Đức (Đống Đa) hào hứng chia sẻ khi lần đầu thưởng thức: "Đầu tiên cắn vào rất là giòn, sau đó có vị tôm rất ngọt. Tôi nghĩ rằng đây là một sự sáng tạo mà tôi chưa được thử ở đâu bao giờ cả". Đồng quan điểm, chị Phạm Ngọc Huyền (Nam Từ Liêm) cũng bị chinh phục hoàn toàn: "Nem gói theo hình thức giống củ ấu nên tôi rất ấn tượng về hình thức của nó. Vị tôm nhiều, thơm vị tôm và ngậy, ăn bùi bùi".

Trong bức tranh đa sắc của văn hóa du lịch và ẩm thực Hà thành, mỗi món ăn không chỉ đơn thuần là sự lấp đầy vị giác, mà còn là một lát cắt của đời sống, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tinh thần và sự sáng tạo không ngừng của người Tràng An. Mỗi khi có dịp gặp gỡ gia đình, giao lưu bạn bè hay trong các ngày lễ, Tết cổ truyền, món nem tôm củ ấu đã trở thành sự lựa chọn ưa thích của các bà nội trợ Việt để làm phong phú thêm mâm cơm gia đình.

Nếu có dịp ghé thăm mảnh đất Thủ đô ngàn năm văn hiến, bạn đừng quên dành chút thời gian thưởng thức món ăn đặc sản này để cảm nhận trọn vẹn nét tinh tế, khéo léo của con người nơi đây và hiểu vì sao ẩm thực Việt lại có sức hút mãnh liệt với du khách bốn phương đến thế.