Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường hậu kiểm

Chuyển mạnh sang quản lý theo đánh giá nguy cơ

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh việc sửa đổi Luật phải khắc phục những bất cập sau 15 năm thi hành, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện hành lang pháp lý và đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại.

Thứ trưởng cũng cho biết, nhiều nội dung trọng tâm của dự thảo nhận được sự quan tâm và đồng thuận của các đại biểu, như chuyển từ tiền kiểm sang quản lý theo đánh giá nguy cơ, tăng cường hậu kiểm; ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm; bổ sung quy định quản lý thực phẩm trên thương mại điện tử; tăng cường truy xuất nguồn gốc theo chuỗi cung ứng và nghiên cứu thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Trình bày dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Chu Quốc Thịnh cho biết, dự thảo tập trung hoàn thiện các nhóm chính sách lớn nhằm đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, lấy đánh giá nguy cơ làm nền tảng, tăng cường hậu kiểm, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm, quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên thương mại điện tử, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và nghiên cứu mô hình thống nhất đầu mối quản lý nhà nước.

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm lần này được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Sau 15 năm thi hành, nhiều quy định của Luật năm 2010 đã phát huy hiệu quả, song thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý để phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số, các mô hình kinh doanh mới và yêu cầu hội nhập quốc tế.

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa vào tiền kiểm sang quản lý theo đánh giá nguy cơ kết hợp tăng cường hậu kiểm. Theo định hướng này, cơ quan quản lý sẽ tập trung nguồn lực vào các nhóm sản phẩm, cơ sở và công đoạn có nguy cơ cao, đồng thời nâng cao trách nhiệm tự tuân thủ của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Đây cũng là xu hướng quản lý đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi cung ứng, từ sản xuất, chế biến, lưu thông đến tiêu dùng.

Cùng với đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an toàn thực phẩm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho công tác truy xuất nguồn gốc, cảnh báo sớm nguy cơ, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và nâng cao hiệu quả hậu kiểm. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng để đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, góp phần xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm minh bạch, an toàn và bền vững.

Hoàn thiện Luật quản lý hiện đại, tăng cường hậu kiểm

Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan bày tỏ thống nhất với định hướng sửa đổi Luật, đồng thời đề nghị thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương. Theo bà, hậu kiểm cần được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Bên cạnh đó, các thuật ngữ trong dự thảo Luật cần được diễn đạt theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu để thuận lợi cho địa phương trong quá trình triển khai thực hiện.

Đại diện Sở Y tế Hà Nội cũng cơ bản thống nhất với dự thảo, đồng thời kiến nghị cần quy định cụ thể hơn cơ chế hậu kiểm nhằm vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Một số nội dung tại Điều 2, Điều 10 và Điều 38 của dự thảo cũng được đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Tại điểm cầu Quảng Ninh, đại diện Sở Y tế đánh giá dự thảo Luật được chuẩn bị công phu, trên cơ sở tổng kết thực tiễn 15 năm thi hành Luật An toàn thực phẩm. Tuy nhiên, địa phương đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế hậu kiểm khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất để phục vụ công tác quản lý.

Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM đề xuất việc công bố sản phẩm cần được phân loại theo mức độ rủi ro của từng nhóm thực phẩm, đồng thời làm rõ tiêu chí phân nhóm, cơ chế hậu kiểm và tăng cường nguồn lực cho cơ quan quản lý để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Giải trình các ý kiến tại hội nghị, đại diện Cục An toàn thực phẩm cho biết dự thảo Luật cơ bản giữ nguyên nhóm sản phẩm thuộc diện đăng ký bản công bố; bổ sung cơ chế gia hạn tự động việc cung cấp thông tin trong quá trình lưu hành; trường hợp thay đổi bản chất sản phẩm phải thực hiện đăng ký lại. Dự thảo cũng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan đến sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, công bố tiêu chuẩn áp dụng và một số nhóm nguyên liệu theo hướng phù hợp với yêu cầu quản lý và thực tiễn.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu Ban soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật. Theo Thứ trưởng, cần rà soát toàn diện Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành; cập nhật các quy định liên quan; làm rõ nội hàm về xử lý vi phạm hành chính; bổ sung quy định đối với vi sinh, thực phẩm bổ sung; bảo đảm sự thống nhất với Luật Quảng cáo; đồng thời giải thích rõ các khái niệm như "thực phẩm giả", "thực phẩm kém chất lượng", "quản lý rủi ro" và "quản lý theo nguy cơ" để tạo thuận lợi trong quá trình áp dụng pháp luật.

Thứ trưởng khẳng định, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm không chỉ nhằm khắc phục những bất cập của Luật năm 2010 mà còn hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý cho mô hình quản lý hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Thứ trưởng cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế khẩn trương gửi ý kiến góp ý bằng văn bản về Ban soạn thảo để tổng hợp, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, trình Chính phủ đúng tiến độ.

Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường